وام و اعتبار خرید کالا

در این طرح‌ها پول نقد به شما داده نمی‌شود: اعتبار در یک پلتفرم یا کارت اعتباری فعال می‌شود و خرید از فروشگاه‌های طرف قرارداد انجام می‌شود. بانک پول را به فروشنده می‌دهد و شما قسط را به بانک برمی‌گردانید.

• بیشتر این طرح‌ها آنلاین‌اند و با احراز هویت غیرحضوری کار می‌کنند.
• تضمین رایج، چک صیادی یا سفته‌ی الکترونیک است؛ بعضی طرح‌ها ضامن ویا حتی وثیقه هایی مانند طلا و یا به رهن گذاری سپرده گذاری شما در صندوق درآمد ثابت هم می‌خواهند.
• اعتبارسنجی تقریباً همیشه انجام می‌شود و سقف اعتبار شما را همان تعیین می‌کند.
• سقف، نرخ و مدت هر طرح در جدول همان طرح روی صفحه‌اش نوشته شده است.

اگر پول نقد لازم دارید، این دسته جوابتان نیست؛ سراغ طرح‌های نقدی بروید.

فهرست پایه، جدا از مدرک ویژه‌ی هر طرح:

• شناسنامه و کارت ملی هوشمند (یا رسید درخواستش)
• مدرک شغلی یا درآمدی: حکم کارگزینی و فیش حقوقی برای کارمند، جواز کسب و گردش حساب برای شغل آزاد، حکم بازنشستگی برای بازنشسته
• مدرک سکونت: قبض یا اجاره‌نامه، برای شعبه‌ای که نشانی می‌خواهد
• شماره حساب یا کارت همان بانک
• مدارک ضامن، با همان کامل بودنی که برای خودتان لازم است

مدرکی که به نام خودتان نیست یا تاریخش گذشته، همان اول پرونده را متوقف می‌کند. اگر مدرکی را ندارید ولی حق قانونی گرفتنش را دارید، راهنماهای سایت می‌گویند از کجا بگیریدش.

• ثبت‌نام در اپلیکیشن یا سایت همان طرح و احراز هویت غیرحضوری
• تکمیل اعتبارسنجی؛ نتیجه‌اش سقف اعتبار شما را مشخص می‌کند
• ثبت تضمین: چک صیادی در سامانه‌ی صیاد یا سفته‌ی الکترونیک
• در اکثر طرح ها در این مرحله باید اشتراک مربوط به آن طرح را به صورت نقد خریداری کنید
• فعال شدن اعتبار و خرید از فروشگاه‌های طرف قرارداد
• پرداخت اقساط در سررسید؛ تأخیر، هم جریمه دارد و هم روی اعتبارسنجی بعدی‌تان اثر می‌گذارد

بیشتر وام‌های بانکی ایران، با هر نامی، تقریباً همین مسیر را دارند:

• انتخاب طرح. شرایط اعلامی همان طرح را ببینید: سقف، مدت، نوع ضمانت و اینکه سپرده یا گردش حساب می‌خواهد یا نه.
• شرط‌های ورود. اگر طرح شرط خاصی دارد (سند ازدواج، جواز کسب، کارتخوان، ثبت‌نام سامانه)، همان اول از خودتان بپرسید که دارید یا می‌توانید بگیرید.
• حساب و گردش. خیلی از طرح‌ها حساب در همان بانک و گاهی چند ماه گردش یا معدل حساب می‌خواهند. این مرحله همان چیزی است که معمولاً پرونده را عقب می‌اندازد، چون زمان می‌برد.
• اعتبارسنجی. بانک وضعیت اعتباری شما را از سامانه‌های رسمی استعلام می‌کند. نتیجه‌اش را خود بانک می‌بیند و تصمیم با اوست.
• مدارک و ضامن. مدارک هویتی و شغلی خودتان و ضامن‌ها را کامل کنید. ناقص بودن مدارک ضامن، شایع‌ترین دلیل برگشت پرونده است.
• قرارداد و تعهد. امضای قرارداد، سفته یا چک، و گاهی مراجعه‌ی حضوری برای احراز هویت.
• واریز. بعد از تأیید نهایی، مبلغ به حساب شما یا مستقیم به فروشنده واریز می‌شود.

هر جا طرحی مرحله‌ی متفاوتی دارد، در بخش «راهنمای عملی» همان طرح نوشته می‌شود.

زمان تا واریز، بیشتر از آنکه به «طرح» بستگی داشته باشد، به سه چیز بستگی دارد: کامل بودن مدارک، شلوغی شعبه، و اینکه طرح سهمیه‌ای است یا نه.

• طرح‌های غیرحضوری معمولاً سریع‌ترند، ولی ممکن است برای امضای قرارداد یا تحویل سفته یک بار مراجعه بخواهند.
• طرح‌هایی که معدل حساب می‌خواهند، از روزی که حساب باز می‌کنید حساب می‌شوند؛ خودِ انتظار بخشی از مسیر است.
• طرح‌های سهمیه‌ای (مثل تسهیلات تکلیفی) به نوبت شعبه بستگی دارند و تاریخ قطعی ندارند.

هر جا زمان تقریبی یک طرح را از منبع رسمی داشته باشیم، در جدول همان طرح نوشته شده؛ هر جا نداشته باشیم، «نامشخص» می‌ماند و عددی حدس نمی‌زنیم.

بانک‌ها معمولاً یکی از این‌ها یا ترکیبی‌شان را می‌خواهند:

• ضامن کارمند رسمی: رایج‌ترین شکل. گواهی کسر از حقوق ضامن یا فیش حقوقی رسمی و پرینت حساب واریز حقوق هم جدا از مدارک هویتی‌اش، معمولاً لازم است.
• چک صیادی: چک ثبت‌شده در سامانه‌ی صیاد به نام خودتان. اعتبار چک به وضعیت چک برگشتی شما بستگی دارد.
• سفته: برگه‌ی تعهد که با امضا و گاهی امضای ضامن گرفته می‌شود.
• سند ملکی: برای مبالغ بالاتر؛ کارشناسی و ترهین زمان می‌برد.
• سپرده یا مسدودی: بخشی از پول شما تا پایان بازپرداخت قفل می‌ماند. این هم نوعی تضمین است و هزینه‌ی واقعی وام را بالا می‌برد. (در نیمه دوم شهریور 1405 این عمل از سوی بانک مرکزی ممنوع اعلام شده)

هر طرح در جدول «نوع ضمانت» همان صفحه می‌گوید کدامشان را می‌پذیرد. اینکه ضامن دارید یا نه، بیشتر از هر چیز دیگری تعیین می‌کند کدام طرح‌ها برایتان باز است.

• اعتبار فقط در فروشگاه‌های طرف قرارداد همان طرح خرج می‌شود و قابل نقد کردن نیست.
• فروشگاه‌ها گاهی قیمت اقساطی متفاوتی دارند؛ قیمت کالا را پیش از خرید با قیمت نقدی بازار مقایسه کنید.
• نرخ این طرح‌ها معمولاً از وام‌های قرض‌الحسنه بالاتر است. مجموع بازپرداخت را در صفحه‌ی طرح ببینید.
• در اکثر سامانه ها، برای استفاده از این نوع وام های اعتباری، خرید اشتراک از آن مجموعه اجباری می‌باشد که این باعث می‌شود نرخ واقعی سود وام (نرخ موثر) گاها تا بالای ۵۰٪ برسد.
• چک برگشتی فعال یا قسط معوق، معمولاً یعنی اعتبار فعال نمی‌شود.

• چک برگشتی رفع‌ سؤاثر نشده یا قسط معوق. بانک این‌ها را از سامانه‌های رسمی می‌بیند و معمولاً پیش از هر کار دیگری بررسی می‌کند.
• تسهیلات جاری زیاد؛ توان بازپرداخت شما با نسبت قسط به درآمد سنجیده می‌شود.
• مدارک ناقص یا ناهماهنگ، به‌ویژه مدارک ضامن.
• حساب تازه‌ باز شده یا گردش کم، وقتی طرح معدل حساب می‌خواهد.
• شعبه‌ای که سهمیه‌اش تمام شده؛ همان طرح در شعبه‌ی دیگر یا ماه بعد ممکن است باز باشد.

هیچ‌کدام این‌ها «تمام‌شده» نیست: بیشترشان با زمان و اقدام قانونی قابل اصلاح‌اند. ولی پنهان کردنشان از بانک، پرونده را دیرتر و بدتر می‌بندد.