طرح وام مهربانی ملی

گزارش جامع و تخصصی طرح وام مهربانی بانک ملی ایران در آبان ماه ۱۴۰۵: ضوابط رسمی، مکانیسم امتیازدهی و جدول اقساط

طرح «مهربانی ملی» (که در نسخه‌های اولیه با نام «نهال ملی» شناخته می‌شد) در آبان ماه سال ۱۴۰۵ به‌عنوان محوری‌ترین محصول تسهیلاتی قرض‌الحسنه بانک ملی ایران برای اشخاص حقیقی و حقوقی در حال اجراست. بر اساس اطلاعات رسمی منتشرشده در پورتال واحدهای بانک ملی ایران (units.bmi.ir) و اطلاعیه‌های منعکس‌شده در رسانه‌های رسمی کشور تا نیمه اول آبان ۱۴۰۵، سقف این تسهیلات برای هر شخص حقیقی ۳۰۰ میلیون تومان (۳ میلیارد ریال) با نرخ کارمزد انتخابی صفر، ۲ یا ۴ درصد و دوره بازپرداخت ۶ تا ۶۰ ماهه تعیین شده است. مزیت رقابتی اصلی این طرح در شبکه بانکی کشور، عدم مسدودی سپرده در طول دوره میانگین‌گیری و پس از دریافت وام، قابلیت دریافت تسهیلات تا سقف ۳۷۰ درصد میانگین حساب پس از ۱ تا ۱۲ ماه سپرده‌گذاری، کفایت معرفی تنها یک ضامن بر پایه اعتبارسنجی، و امکان انتقال امتیاز به بستگان درجه یک (بدون محدودیت سقف سالانه) و سایر اشخاص حقیقی (تا سقف ۱ میلیارد تومان در سال) است. با این حال، در ضوابط اجرایی پاییز و آبان ۱۴۰۵ الزامات مهمی اعمال شده است که مهم‌ترین آن الزامی شدن ثبت و تأیید «چک دیجیتال» برای درخواست‌های غیرحضوری در سامانه «بام» (و چک فیزیکی برای درخواست‌های حضوری در شعب) به همراه تطابق دقیق رتبه اعتباری متقاضی و ضامن است.

از منظر اعتبارسنجی منابع در آبان ۱۴۰۵، باید میان داده‌های قطعی و رسمی بانک ملی و برآوردهای پورتال‌های مالی تفکیک دقیقی قائل شد. چارچوب کلی طرح شامل سقف ۳۰۰ میلیون تومانی، نرخ‌های کارمزد ۰، ۲ و ۴ درصد، دریافت وام با یک ضامن، عدم مسدودی حساب، قابلیت انتقال امتیاز و درگاه‌های ارتباطی (my.bmi.ir و bmi.ir/landing/mehrbani) مستقیماً در زیرسایت‌های رسمی شعب بانک ملی ایران و اطلاعیه‌های خبری این بانک تأیید شده‌اند. در مقابل، از آنجا که صفحه فرود محاسبه‌گر رسمی بانک ملی (bmi.ir/landing/mehrbani) مقادیر امتیاز و اقساط را به‌صورت پویا و بر اساس ورودی کاربر محاسبه می‌کند و سند متنی ثابتی تحت عنوان «جدول کامل ضرایب» در منابع عمومی منتشر نشده است، جزئیات مربوط به ماتریس رتبه‌های اعتباری (A تا F) از گزارش‌های تحلیلی پورتال‌های تخصصی بانکی و اقتصادی استخراج و با یکدیگر تطبیق داده شده‌اند؛ ضرایب برابری ماه‌های مختلف از جدول ضرایب خود بانک ملی آمده است.

ماهیت تسهیلات و تغییرات اجرایی طرح مهربانی در پاییز و آبان ۱۴۰۵

طرح مهربانی بانک ملی یک تسهیلات مبتنی بر عقد قرض‌الحسنه است که با هدف تأمین نقدینگی خرد خانوارها و کمک به سرمایه در گردش یا رفاه کارکنان شرکت‌های حقوقی بدون دریافت سود متعارف بانکی (که در سال ۱۴۰۵ برای تسهیلات عقود دیگر نظیر طرح اعتبار ملی یا کارگشایی بین ۱۴ تا ۲۳ درصد قرار دارد) طراحی شده است. در این طرح، متقاضی با افتتاح یک حساب قرض‌الحسنه پس‌انداز ویژه و ایجاد رسوب پولی (میانگین حساب) در بازه زمانی حداقل ۱ ماه و حداکثر ۱۲ ماه، امتیاز لازم برای دریافت تسهیلات را کسب می‌کند. بر اساس اعلام رسمی شعب بانک ملی، ساختار این طرح به گونه‌ای است که مشتریان می‌توانند به صورت ماهانه و حتی بدون نیاز به تسویه وام قبلی خود (مشروط به داشتن امتیاز و ظرفیت اعتباری در سقف مجاز)، نسبت به دریافت تسهیلات اقدام کنند.

بررسی گزارش‌های منتشرشده در مهر و آبان ۱۴۰۵ نشان می‌دهد که اگرچه شاکله اصلی طرح نسبت به سال ۱۴۰۴ حفظ شده، اما بانک ملی ایران به منظور کنترل ریسک اعتباری و دیجیتالی‌سازی فرآیندها، الزامات اجرایی مشخصی را در پاییز ۱۴۰۵ به اجرا گذاشته است. نخستین و مهم‌ترین تغییر، الزامی شدن چک دیجیتال در فرآیند غیرحضوری است؛ در حالی که در مراحل ابتدایی معرفی طرح مهربانی تبلیغات گسترده‌ای مبنی بر «عدم نیاز به چک و سفته» صورت می‌گرفت، طبق دستورالعمل‌های جاری در مهر و آبان ۱۴۰۵، برای متقاضیانی که فرآیند را به‌صورت غیرحضوری از طریق سامانه «بام» طی می‌کنند، ثبت و تأیید چک دیجیتال بانک ملی به‌عنوان وثیقه تسهیلات الزامی شده است. بر اساس گزارش پورتال‌های تخصصی بانکی، حداقل یکی از دو طرف (متقاضی وام یا ضامن وی) باید دارای حساب جاری و چک دیجیتال در بانک ملی باشد و در مراجعات حضوری به شعب نیز ارائه چک فیزیکی الزامی است.

افزون بر موضوع وثیقه، در بخشنامه‌های جدید ابلاغ‌شده به شعب درباره تشریفات انتقال امتیاز، علاوه بر انتقال‌دهنده که فرم واگذاری امتیاز را تکمیل می‌کند، فرد انتقال‌گیرنده نیز موظف به تکمیل فرم درخواست تسهیلات بوده و برخی مراحل تشکیل پرونده یا انتقال امتیاز در پاییز ۱۴۰۵ ممکن است نیازمند بررسی یا حضور در شعبه افتتاح‌کننده حساب باشد. همچنین از نظر فنی، الگوریتم محاسبه امتیاز بانک ملی بر مبنای سیکل‌های کامل ۳۰ روزه عمل می‌کند؛ بنابراین اگر متقاضی در سامانه بام بازه زمانی را کمتر یا بیشتر از مضارب ۳۰ روزه انتخاب کند، سیستم امتیاز دوره ناقص را محاسبه نکرده یا خطای عدم تطابق تاریخ شروع و پایان نمایش می‌دهد تا زمانی که دوره ۳۰ روزه بعدی تکمیل شود. در نهایت، اگرچه در ضوابط کلی طرح سقف بازپرداخت تا ۶۰ ماه تعیین شده است، اما بازخوردهای متقاضیان نشان می‌دهد که بسته به منابع قرض‌الحسنه شعبه و شرایط پرونده، در برخی مقاطع گزینه‌های بازپرداخت روی دوره‌های کوتاه‌تر (نظیر ۳۶ ماهه) در سامانه محدود یا اجرا شده است.

مکانیسم امتیازدهی، ضریب برابری (تا ۳۷۰ درصد) و فرمول میانگین حساب

مبنای اصلی تخصیص تسهیلات در طرح مهربانی، ایجاد میانگین حساب در قالب سپرده‌گذاری قرض‌الحسنه است. برخلاف طرح‌هایی نظیر «سپرده ممتاز ملی» یا «طرح آنی» که در آن‌ها اصل سپرده مشتری به عنوان وثیقه مسدود می‌شود، در طرح مهربانی هیچ‌گونه مسدودی روی حساب اعمال نمی‌گردد. مشتری در تمام طول دوره ۱ تا ۱۲ ماهه می‌تواند به حساب خود واریز یا از آن برداشت کند و پس از کسب امتیاز و دریافت تسهیلات نیز محدودیتی برای برداشت موجودی اولیه خود ندارد.

فرمول محاسبه میانگین و کمترین مانده روزانه

سیستم متمرکز بانک ملی برای محاسبه امتیاز حساب مهربانی، «کمترین مانده روزانه» را در پایان هر روز ملاک قرار می‌دهد. به این معنا که اگر در طول یک روز کاری موجودی حساب نوسان داشته باشد، کمترین مبلغ باقی‌مانده در حساب در آن روز به عنوان مانده روزانه ثبت می‌شود. در پایان هر دوره ۳۰ روزه، مجموع کمترین مانده‌های روزانه با یکدیگر جمع شده و بر تعداد روزها (۳۰ روز) تقسیم می‌گردد تا میانگین ماهانه استخراج شود. برای مثال، اگر متقاضی به مدت ۳۰ روز، روزانه ۱۰۰ میلیون تومان در حساب خود نگه دارد، مجموع مانده‌های روزانه وی ۳ میلیارد تومان خواهد بود که از تقسیم آن بر ۳۰ روز، میانگین حساب یک‌ماهه معادل ۱۰۰ میلیون تومان ثبت می‌گردد.

تحلیل جدول ضرایب برابری و سپرده مورد نیاز

در الگوریتم امتیازدهی طرح مهربانی، چهار متغیر با یکدیگر در تعامل هستند: مبلغ سپرده (میانگین حساب)، مدت ماندگاری سپرده (۱ تا ۱۲ ماه)، نرخ کارمزد انتخابی (۰، ۲ یا ۴ درصد) و مدت بازپرداخت اقساط (۶ تا ۶۰ ماه). هرچه مدت خواب سپرده بیشتر باشد و نرخ کارمزد بالاتری (۴ درصد به جای ۲ یا ۰ درصد) انتخاب شود، ضریب برابری وام افزایش می‌یابد. در مقابل، هرچه مدت بازپرداخت اقساط کوتاه‌تر انتخاب شود (مثلاً ۶ یا ۱۲ ماه به جای ۶۰ ماه)، بانک ضریب برابری بزرگ‌تری به سپرده می‌دهد؛ به طوری که در صورت ۱۲ ماه سپرده‌گذاری و انتخاب دوره بازپرداخت ۶ ماهه، نسبت وام به سپرده به حداکثر سقف خود یعنی ۳۷۰ درصد می‌رسد.

در جدول زیر، حداکثر ضریب هر مدت سپرده‌گذاری و میزان سپرده دقیق مورد نیاز جهت دریافت وام ۱۰۰ میلیون تومانی با بازپرداخت ۱۲ ماهه و ۶۰ ماهه، بر اساس جدول ضرایب بانک ملی به صورت یکپارچه گردآوری شده است:

مقایسه ستون‌های جدول فوق نشان می‌دهد که دوره بازپرداخت انتخابی تا چه اندازه بر میزان سپرده لازم اثرگذار است. اگر متقاضی قصد دریافت وام ۱۰۰ میلیون تومانی با بازپرداخت ۱۲ ماهه و کارمزد ۴ درصد را داشته باشد، با ۱ ماه سپرده‌گذاری نیازمند ۳۸۴,۶۱۵,۳۸۴ تومان سپرده است، اما با افزایش مدت سپرده‌گذاری به ۶ ماه، سپرده لازم به ۶۴,۱۰۲,۵۶۴ تومان (نسبت وام به سپرده ۱۵۶ درصد) کاهش می‌یابد. در مقابل، اگر همان وام ۱۰۰ میلیون تومانی برای حداکثر دوره بازپرداخت یعنی ۶۰ ماه (۵ سال) درخواست شود، متقاضی نیازمند ایجاد میانگین حساب حداقل ۱۵۸ میلیون تومانی به مدت ۱۲ ماه (یا معادل تجمعی ۲ میلیارد تومان میانگین کوتاه‌مدت) خواهد بود. همچنین برای دریافت سقف وام ۳۰۰ میلیون تومانی با ۱۲ ماه سپرده‌گذاری در حالت حداکثر ضریب (۳۷۰ درصد که مربوط به بازپرداخت ۶ ماهه است)، داشتن حدود ۸۱ میلیون تومان سپرده کافی است.

جدول‌های زیر ضریب برابری بانک ملی را برای هر مدت سپرده‌گذاری (۱ تا ۱۲ ماه) و هر دوره بازپرداخت (۶ تا ۶۰ ماه)، جدا برای سه نرخ کارمزد نشان می‌دهند. عدد هر خانه درصد میانگین حساب است؛ مثلاً ۱۵۶ یعنی با ۱۰۰ میلیون تومان میانگین، ۱۵۶ میلیون تومان وام.

جدول ضرایب بانک ملی برای طرح مهربانی با کارمزد صفر درصد (نسبت وام به سپرده، درصد)

جدول ضرایب بانک ملی برای طرح مهربانی با کارمزد ۲ درصد (نسبت وام به سپرده، درصد)

جدول ضرایب بانک ملی برای طرح مهربانی با کارمزد ۴ درصد (نسبت وام به سپرده، درصد)

تحلیل دقیق کارمزد (۰، ۲ و ۴ درصد) و جدول جامع اقساط با دو روش محاسباتی (حدودی)

یکی از مهم‌ترین ابهاماتی که متقاضیان طرح مهربانی در آبان ۱۴۰۵ با آن روبه‌رو هستند، وجود دو دسته ارقام متفاوت در رسانه‌ها و وب‌سایت‌های بانکی برای اقساط وام ۳۰۰ میلیون تومانی ۶۰ ماهه با کارمزد ۴ درصد است. گروهی از منابع خبری و بانکی مبلغ هر قسط را ۵,۴۵۴,۵۴۵ تومان با کل کارمزد ۳۶,۰۰۰,۰۰۰ تومان و جمع بازپرداخت ۳۳۶,۰۰۰,۰۰۰ تومان اعلام کرده‌اند، در حالی که گروه دیگری از منابع مبلغ هر قسط را ۵,۵۲۴,۹۵۷ تومان با کل کارمزد ۳۱,۴۹۷,۳۹۷ تومان و جمع بازپرداخت ۳۳۱,۴۹۷,۳۹۷ تومان (یا ۳۳۱,۵۴۷,۳۹۷ تومان با احتساب هزینه‌های جانبی) گزارش نموده‌اند.

بررسی فنی این دو عدد نشان می‌دهد که هر دو رقم صحیح بوده اما ناشی از دو روش محاسباتی متفاوت در سیستم بانکی ایران هستند:

در روش اول (فرمول اقساط مساوی / خروجی استاندارد محاسبه‌گر)، نرخ کارمزد سالانه بر ۱۲ ماه تقسیم شده و اصل و کارمزد وام در قالب ۶۰ قسط کاملاً مساوی از ماه اول تا ماه شصتم تقسیط می‌گردد. بر اساس این روش، برای وام ۳۰۰ میلیون تومانی ۶۰ ماهه با کارمزد ۴ درصد، قسط ماهانه دقیقاً ۵,۵۲۴,۹۵۷ تومان، مجموع کارمزد ۳۱,۴۹۷,۳۹۷ تومان و کل بازپرداخت ۳۳۱,۴۹۷,۳۹۷ تومان می‌شود.

در روش دوم (فرمول کسر کارمزد سالانه قرض‌الحسنه / ۵۵ قسط اصل وام)، کل کارمزد ۵ ساله بر مبنای فرمول سنتی قرض‌الحسنه بانکی (ضرب اصل وام در نرخ کارمزد در نصفِ مجموع تعداد سال‌ها به‌علاوه یک، یعنی ۳ برابر کارمزد یک سال برای دوره ۵ ساله) معادل ۳۶,۰۰۰,۰۰۰ تومان و جمع اصل و کارمزد ۳۳۶,۰۰۰,۰۰۰ تومان محاسبه می‌شود. در این شیوه، از مجموع ۶۰ ماه دوره بازپرداخت، ۵ قسط (اولین قسط در ابتدای هر سال) به پرداخت کارمزد اختصاص یافته و اصل وام (۳۰۰ میلیون تومان) بر ۵۵ ماه باقی‌مانده تقسیم می‌شود که رقم هر قسط اصل وام را دقیقاً به ۵,۴۵۴,۵۴۵ تومان می‌رساند. (شایان ذکر است که اگر کل ۳۳۶ میلیون تومان به صورت خطی بر ۶۰ ماه تقسیم شود، میانگین ماهانه ۵,۶۰۰,۰۰۰ تومان به دست می‌آید که در برخی گزارش‌های خبری به عنوان قسط تقریبی ذکر شده است).

در جدول زیر، جزئیات کامل اقساط، کل کارمزد و مجموع بازپرداخت برای مبالغ ۱۰۰، ۲۰۰ و ۳۰۰ میلیون تومان در دوره‌های بازپرداخت ۱۲ تا ۶۰ ماهه و نرخ‌های کارمزد ۰، ۲ و ۴ درصد بر اساس هر دو روش محاسباتی ارائه شده است:

نکته حائز اهمیت در خصوص کارمزد صفر درصد آن است که انتخاب این گزینه به معنای پرداخت بدون شرط وام نیست؛ متقاضی برای دریافت وام با کارمزد صفر درصد نیازمند کسب امتیاز لازم از طریق ایجاد میانگین حساب متناسب بوده و تمامی مراحل اعتبارسنجی، معرفی ضامن و توثیق چک برای وی نیز کاملاً الزامی است.

شرایط ضامن، ماتریس رتبه‌بندی اعتباری (A تا F) و الزامات وثیقه دیجیتال

در طرح مهربانی بانک ملی، فرآیند سنتی اخذ مدارک کاغذی پیچیده (نظیر گواهی کسر از حقوق کارمندی یا سفته کاغذی) در مسیر غیرحضوری کنار گذاشته شده و جای خود را به اعتبارسنجی سیستمی داده است. بر اساس گزارش‌های تخصصی از دستورالعمل اعتباری بانک ملی، وضعیت اعتباری متقاضی و ضامن از طریق سامانه‌های اعتبارسنجی (و سامانه مرآت) استعلام شده و بر اساس امتیاز عددی و سوابق بازپرداخت، هر فرد در یکی از ۶ گروه اعتباری A (خیلی خوب)، B (خوب)، C (متوسط)، D (ضعیف)، E (خیلی ضعیف) و یا F (فاقد سابقه اعتباری) طبقه‌بندی می‌شود.

ماتریس تطابق رتبه اعتباری وام‌گیرنده و ضامن

طبق ضوابط اعتبارسنجی گزارش‌شده، معرفی حداقل یک ضامن برای دریافت وام الزامی است و پذیرش ضامن مستقیماً به رتبه اعتباری وام‌گیرنده بستگی دارد. بر این اساس، متقاضی دارای رتبه اعتباری A (خیلی خوب) از بیشترین انعطاف برخوردار بوده و می‌تواند ضامنی با رتبه اعتباری A، B، C یا D معرفی نماید. در صورتی که متقاضی دارای رتبه اعتباری B (خوب) باشد، ضامن معرفی‌شده توسط وی باید دارای یکی از رتبه‌های A، B یا C باشد و ضامن رتبه D پذیرفته نمی‌شود. برای متقاضیان دارای رتبه اعتباری C (متوسط)، دایره انتخاب محدودتر شده و متقاضی حتماً باید ضامنی با رتبه اعتباری A یا B معرفی کند. در نهایت، متقاضیانی که در گروه‌های D (ضعیف)، E (خیلی ضعیف) و یا F (فاقد سابقه اعتباری) قرار دارند، تنها مجاز به معرفی ضامنی هستند که دارای بالاترین رتبه اعتباری یعنی رتبه A باشد. به عبارت دیگر، ضامن دارای رتبه A به دلیل داشتن بالاترین سطح اعتبار بانکی، قادر به ضمانت تمامی گروه‌های اعتباری از A تا F است.

ضوابط اختصاصی ضامن، چک دیجیتال و هزینه‌های جانبی

علاوه بر تطابق رتبه اعتباری، رعایت شروط قانونی و سیستمی مشخصی برای تایید پرونده در آبان ۱۴۰۵ ضروری است. از نظر شرایط سنی، ضامن معرفی‌شده باید حداقل ۱۸ سال تمام و حداکثر ۶۵ سال سن داشته باشد؛ افراد بالای ۶۵ سال حتی در صورت داشتن رتبه اعتباری بالا نمی‌توانند در این طرح به عنوان ضامن معرفی شوند. از نظر مدارک و وثایق نیز، در فرآیند غیرحضوری سامانه بام حداقل یکی از دو طرف (وام‌گیرنده یا ضامن) باید دارای حساب جاری و چک دیجیتال بانک ملی باشد تا وثیقه به صورت الکترونیکی ثبت و تایید گردد، در حالی که در مراجعات حضوری به شعب، ممکن است مدارک هویتی و شغلی (نظیر فیش حقوقی، گواهی اشتغال یا پروانه کسب) به همراه چک صیادی فیزیکی مطالبه شود.

همچنین هم متقاضی و هم ضامن در زمان ثبت درخواست و واریز وام باید فاقد هرگونه چک برگشتی یا اقساط و بدهی معوق در نظام بانکی باشند و برخی منابع به شرط عدم استفاده از تسهیلات قرض‌الحسنه در سایر بانک‌ها طی ۶۰ روز گذشته نیز اشاره کرده‌اند. از حیث هزینه‌های اجرایی نیز فرآیند اعتبارسنجی رایگان نیست؛ هزینه اعتبارسنجی طبق نرخ مصوب مستقیماً از حساب متقاضی و ضامن کسر می‌گردد (مجموع هزینه‌های جانبی اعتبارسنجی و خدمات دیجیتال، بسته به مبلغ تسهیلات، کمتر از ۱ میلیون تومان است). علاوه بر این، بر اساس راهنماهای رفع خطای سامانه بام، متقاضی و ضامن در مرحله ثبت درخواست باید حداقل ۲۰۰ هزار تومان موجودی داشته باشند و برای جلوگیری از خطای سیستمی در مرحله واریز نهایی تسهیلات، وجود حداقل ۴۰۰ هزار تومان موجودی در حساب متناظر با تسهیلات ضروری است.

ضوابط انتقال امتیاز تسهیلات برای اشخاص حقیقی و حقوقی

یکی از کاربردی‌ترین قابلیت‌های طرح مهربانی بانک ملی، امکان واگذاری و انتقال امتیاز کسب‌شده به سایر افراد است که انعطاف‌پذیری بالایی برای تجمیع امتیازات خرد خانوادگی یا حمایت کارفرمایان از پرسنل ایجاد کرده است. بر اساس اطلاعیه‌های رسمی بانک ملی، دارندگان حساب قرض‌الحسنه مهربانی می‌توانند امتیاز تسهیلات خود را بدون محدودیت سقف سالانه به بستگان درجه یک خود منتقل نمایند. در این حالت، اگر امتیاز ایجادشده در حساب یک فرد بیشتر از سقف ۳۰۰ میلیون تومان باشد، تا سقف ۳۰۰ میلیون تومان به خود صاحب حساب تعلق گرفته و مابقی امتیاز (تا سقف ۳۰۰ میلیون تومان به ازای هر کد ملی دریافت‌کننده) قابل واگذاری به اعضای درجه یک خانواده است.

علاوه بر اعضای خانواده، امکان انتقال امتیاز به سایر اشخاص حقیقی (افراد غیرفامیل) نیز تحت ضوابط بانک ملی فراهم شده است؛ با این تفاوت که انتقال امتیاز به افراد غیر مشمول سقف سالانه بوده و هر شخص حقیقی حداکثر تا سقف ۱۰ میلیارد ریال (۱ میلیارد تومان) در سال مجاز به انتقال امتیاز به سایر افراد حقیقی است. برای اشخاص حقوقی (شرکت‌ها، سازمان‌ها و نهادها) نیز این امکان فراهم است که با افتتاح حساب قرض‌الحسنه پس‌انداز ریالی در طرح مهربانی، امتیاز حاصل از میانگین حساب شرکت را با معرفی رسمی به کارکنان خود منتقل نمایند تا هر یک از کارکنان با احراز شرایط اعتباری تا سقف ۳۰۰ میلیون تومان وام دریافت کنند.

در صورتی که متقاضی تنها بخشی از امتیاز خود را استفاده یا منتقل کند، امتیاز باقی‌مانده از بین نرفته و تا سقف مجاز قابل بهره‌برداری است. با این وجود، طبق بخشنامه‌های اجرایی جدید که در کانال‌های کارشناسان بانکی و گزارش‌های پاییز ۱۴۰۵ به آن اشاره شده، در فرآیند انتقال امتیاز، علاوه بر تکمیل فرم واگذاری توسط انتقال‌دهنده، فرد انتقال‌گیرنده نیز باید فرم درخواست تسهیلات را تکمیل نماید و برخی مراحل تشکیل پرونده ممکن است نیازمند مراجعه به شعبه افتتاح‌کننده حساب باشد. همچنین تاکید شده است که بانک ملی هیچ‌گونه کانال رسمی برای دادوستد امتیاز ندارد و متقاضیان برای پیگیری ابهامات خود صرفاً باید با مرکز تماس رسمی بانک ملی به شماره ۰۹۶۲۲ یا پشتیبانی سامانه بام به شماره ۱۶۷۹ ارتباط برقرار کنند.

راهنمای گام‌به‌گام ثبت‌نام غیرحضوری در سامانه بام و محاسبه‌گر رسمی

تمامی مراحل از افتتاح حساب تا دریافت تسهیلات طرح مهربانی به صورت غیرحضوری از طریق سامانه اینترنتی و اپلیکیشن «بام» (بانکداری اینترنتی ملی) به نشانی رسمی my.bmi.ir (یا baam.bmi.ir) قابل انجام است. برای دسترسی به امکانات کامل محاسبه و درخواست این طرح در تلفن همراه، استفاده از نسخه ۴.۶.۱.۲۴۴ به بالای اپلیکیشن بام توصیه شده است.

پیش از ثبت درخواست، متقاضیان می‌توانند بدون نیاز به مراجعه حضوری به شعب، به صفحه محاسبه‌گر رسمی طرح مهربانی به نشانی https://bmi.ir/landing/mehrbani (یا بخش محاسبات تسهیلات در bmi.ir/fa/calculator) مراجعه کنند. در این درگاه، با وارد کردن سه متغیر مبلغ سپرده (حداکثر ۱۵ رقم) یا مبلغ وام درخواستی، مدت ماندگاری سپرده (۱ تا ۱۲ ماه) و دوره بازپرداخت (۶ تا ۶۰ ماه) و انتخاب نرخ کارمزد (۰، ۲ یا ۴ درصد)، سامانه برآورد اولیه مبلغ تسهیلات قابل دریافت، مبلغ مازاد و میزان اقساط را نمایش می‌دهد.

فرآیند اجرایی ثبت‌نام و دریافت غیرحضوری وام در آبان ۱۴۰۵ شامل هشت گام متوالی در سامانه بام است:

1. ورود به سامانه بام: مراجعه به نشانی رسمی my.bmi.ir و ورود به حساب کاربری (داشتن حساب فعال در بانک ملی و فعال بودن سامانه پیامکی برای شماره تلفن همراه متقاضی الزامی است).
2. افتتاح حساب قرض‌الحسنه مهربانی: انتخاب گزینه «افتتاح حساب» از منوی خدمات، سپس انتخاب گزینه «قرض‌الحسنه نهال ملی / طرح مهربانی» و تکمیل اطلاعات درخواستی جهت افتتاح حساب.
3. واریز وجه و ایجاد میانگین حساب: انتقال وجه به حساب افتتاح‌شده و نگهداری موجودی به مدت ۱ تا ۱۲ ماه (در قالب بازه‌های کامل ۳۰ روزه) جهت کسب امتیاز لازم.
4. ثبت درخواست تسهیلات: ورود به منوی «درخواست تسهیلات» پس از کسب امتیاز، انتخاب گزینه «طرح مهربانی» و مطالعه و تایید مقررات طرح.
5. مشاهده امتیاز و انتخاب شرایط بازپرداخت: بررسی مبلغ وام پیشنهادی سامانه بر اساس امتیاز حساب و تعیین دوره بازپرداخت (۶ تا ۶۰ ماه) و نرخ کارمزد (۰، ۲ یا ۴ درصد).
6. اعتبارسنجی متقاضی و ضامن: انجام مراحل اعتبارسنجی سیستمی برای متقاضی و معرفی ضامن دارای شرایط؛ در این مرحله ضامن نیز باید در سامانه بام خود ضمانت را تایید نماید.
7. ثبت چک دیجیتال و امضای قرارداد: ثبت و تایید چک دیجیتال به‌عنوان وثیقه تسهیلات در سامانه و امضای الکترونیکی قرارداد.
8. بررسی نهایی و پرداخت تسهیلات: بررسی نهایی پرونده توسط بانک و واریز وجه وام به حساب متقاضی در صورت تایید کامل مدارک و اعتبارسنجی (که طبق اعلام رسمی در کمتر از ۴ ساعت و در صورت بروز خطای سیستمی در سیکل‌های بعدی تا ۷۲ ساعت کاری انجام می‌پذیرد).

چالش‌های اجرایی، آسیب‌شناسی و مقایسه تطبیقی با سایر وام‌های بانکی در آبان ۱۴۰۵

با وجود مزایای قابل‌توجه طرح مهربانی، بررسی گزارش‌های تحلیلی و بازخوردهای متقاضیان در سال ۱۴۰۵ نشان می‌دهد که این طرح با چالش‌ها و محدودیت‌های اجرایی مشخصی نیز روبه‌روست که آگاهی از آن‌ها پیش از سپرده‌گذاری ضروری است. نخستین چالش، نیاز به خواب سپرده در طول زمان است؛ اگرچه سپرده متقاضی از نظر سیستمی مسدود نمی‌شود، اما از آنجا که مبلغ وام تابع مستقیم میانگین حساب در بازه ۱ تا ۱۲ ماهه است، برداشت وجه پیش از تکمیل دوره باعث افت امتیاز می‌شود و از این رو برای افرادی که نیاز فوری و اضطراری به نقدینگی دارند یا توان سپرده‌گذاری مبالغ بالا را ندارند، بدون تهیه امتیاز انتقالی گزینه مناسبی محسوب نمی‌شود. چالش دوم، تأخیر در تخصیص منابع و محدودیت دوره‌های بازپرداخت در برخی شعب است؛ به دلیل جذابیت کارمزد ۰ تا ۴ درصدی، حجم درخواست‌ها بسیار بالا بوده و بر اساس گزارش‌های کاربران، گاه فرآیند بررسی و پرداخت از چند ساعت اعلامی به چند هفته کشیده شده و یا برخی شعب دوره‌های بازپرداخت را به سقف‌های کوتاه‌تر (نظیر ۳۶ ماهه) محدود کرده‌اند. سومین چالش نیز مربوط به سخت‌گیری در تایید ضامن و الزامات حساب جاری است که برای افراد فاقد ضامن با رتبه اعتباری بالا یا فاقد چک دیجیتال، روند تکمیل پرونده را با دشواری مواجه می‌سازد.

مقایسه با سایر تسهیلات بانک ملی و بانک‌های رقیب در آبان ۱۴۰۵

برای انتخاب بهینه، متقاضی باید طرح مهربانی را در دو سطح مقایسه کند: نخست در برابر سایر طرح‌های خود بانک ملی (به‌ویژه طرح «اعتبار ملی») و دوم در برابر وام‌های قرض‌الحسنه سایر بانک‌های کشور. در جدول زیر، مشخصات دقیق این طرح‌ها بر اساس داده‌های منتشرشده در منابع بانکی و خبری مقایسه شده است (شایان ذکر است که ضریب برابری دقیق در طرح‌های بانک سپه و بانک مهر ایران در منابع مقایسه‌ای به صورت عدد ثابت ذکر نشده و تابع مدت سپرده‌گذاری و نوع طرح انتخابی است):

جمع‌بندی و چارچوب تصمیم‌گیری برای متقاضیان در آبان ۱۴۰۵

بررسی جامع داده‌های فوق نشان می‌دهد که انتخاب یا عدم انتخاب طرح مهربانی بانک ملی در آبان ۱۴۰۵ به اولویت مالی متقاضی بستگی دارد. اگر هدف متقاضی پرداخت کمترین کارمزد ممکن (۰ تا ۴ درصد) و داشتن اقساط ماهانه سبک در یک بازه ۵ ساله (حدود ۵.۴۵ تا ۵.۵۲ میلیون تومان برای وام ۳۰۰ میلیونی) است و توانایی ایجاد میانگین حساب یا دریافت امتیاز انتقالی به همراه معرفی یک ضامن دارای شرایط را دارد، طرح مهربانی بانک ملی به دلیل ضریب برابری ۳۷۰ درصدی، عدم مسدودی سپرده و قابلیت انتقال امتیاز کشوری، گزینه‌ای بسیار رقابتی‌تر از بانک رسالت (با ضریب ۱۰۰ درصدی در ۶ ماه خواب) و بانک مهر ایران (با بازپرداخت ۴۸ ماهه و محدودیت جغرافیایی انتقال امتیاز به همان شهر) به شمار می‌رود.

در مقابل، اگر متقاضی به ضامن دسترسی ندارد و می‌خواهد صرفاً بر پایه رتبه اعتباری خود وام بگیرد، و یا به مبلغی بیش از ۳۰۰ میلیون تومان (تا سقف ۵۰۰ الی ۷۰۰ میلیون تومان) نیاز دارد، طرح اعتبار ملی بانک ملی گزینه جایگزین است؛ مشروط بر آنکه توان پرداخت اقساط سنگین‌تر ناشی از نرخ سود ۱۴ تا ۲۳ درصدی (ماهیانه ۱۶,۲۸۸,۰۰۰ تومان تا ۱۹,۷۳۳,۰۰۰ تومان برای وام ۷۰۰ میلیونی ۶۰ ماهه) را داشته باشد. همچنین برای متقاضیانی که نیاز فوری به وجه نقد دارند و تمایلی به خواباندن سپرده برای ایجاد میانگین حساب ندارند، استفاده از تسهیلات مبتنی بر وثیقه نظیر طرح کارگشای بانک ملی (با مسدودی طلا تا سقف ۵۰ میلیون تومان، سود ۲۳ درصد و بازپرداخت ۶۰ ماهه) یا طرح آنی (با مسدودی اصل سپرده) در سبد محصولات بانک ملی قابل بررسی است.