تسهیلات مسکن محرومین بانک مرکزی

در قرض‌الحسنه، بانک سود نمی‌گیرد و فقط «کارمزد» برمی‌دارد؛ به همین دلیل نرخش از وام‌های دیگر خیلی کمتر است. در عوض، منبعش محدود است و همین محدودیت، شرط‌ها را سخت‌تر می‌کند:

• بیشتر این طرح‌ها از محل سپرده‌های قرض‌الحسنه‌ی همان بانک پرداخت می‌شوند، پس معمولاً معدل مانده شبانه حساب و گردش در همان بانک می‌خواهند.
• خیلی از آن‌ها «امتیاز» دارند: مبلغ وام به میانگین موجودی و مدت خوابِ حساب شما بستگی دارد.
• گاها سهمیه‌ی شعبه‌ها محدود است و نوبت‌دهی جهت تایید و واریز وام رایج است.

اینکه یک طرح قرض‌الحسنه است یعنی ارزان‌تر است، نه اینکه ساده‌تر است. اگر عجله دارید، مدت انتظار را هم کنار نرخ بگذارید.

فهرست پایه، جدا از مدرک ویژه‌ی هر طرح:

• شناسنامه و کارت ملی هوشمند (یا رسید درخواستش)
• مدرک شغلی یا درآمدی: حکم کارگزینی و فیش حقوقی برای کارمند، جواز کسب و گردش حساب برای شغل آزاد، حکم بازنشستگی برای بازنشسته
• مدرک سکونت: قبض یا اجاره‌نامه، برای شعبه‌ای که نشانی می‌خواهد
• شماره حساب یا کارت همان بانک
• مدارک ضامن، با همان کامل بودنی که برای خودتان لازم است

مدرکی که به نام خودتان نیست یا تاریخش گذشته، همان اول پرونده را متوقف می‌کند. اگر مدرکی را ندارید ولی حق قانونی گرفتنش را دارید، راهنماهای سایت می‌گویند از کجا بگیریدش.

• افتتاح حساب قرض‌الحسنه در همان بانک، اگر ندارید
• نگه داشتن مبلغ در حساب برای مدتی که طرح می‌خواهد (همان «خواب» یا معدل حساب)
• ثبت درخواست در شعبه یا اپلیکیشن بانک
• تکمیل مدارک و ضامن پس از تأیید اولیه
• امضای قرارداد و واریز وجه وام به حساب شما

اگر طرح امتیازی است، هرچه معدل حساب و مدتش بیشتر باشد، سقف بیشتری به شما تعلق می‌گیرد. شرط دقیق هر طرح در صفحه‌ی همان طرح آمده است.

بیشتر وام‌های بانکی ایران، با هر نامی، تقریباً همین مسیر را دارند:

• انتخاب طرح. شرایط اعلامی همان طرح را ببینید: سقف، مدت، نوع ضمانت و اینکه سپرده یا گردش حساب می‌خواهد یا نه.
• شرط‌های ورود. اگر طرح شرط خاصی دارد (سند ازدواج، جواز کسب، کارتخوان، ثبت‌نام سامانه)، همان اول از خودتان بپرسید که دارید یا می‌توانید بگیرید.
• حساب و گردش. خیلی از طرح‌ها حساب در همان بانک و گاهی چند ماه گردش یا معدل حساب می‌خواهند. این مرحله همان چیزی است که معمولاً پرونده را عقب می‌اندازد، چون زمان می‌برد.
• اعتبارسنجی. بانک وضعیت اعتباری شما را از سامانه‌های رسمی استعلام می‌کند. نتیجه‌اش را خود بانک می‌بیند و تصمیم با اوست.
• مدارک و ضامن. مدارک هویتی و شغلی خودتان و ضامن‌ها را کامل کنید. ناقص بودن مدارک ضامن، شایع‌ترین دلیل برگشت پرونده است.
• قرارداد و تعهد. امضای قرارداد، سفته یا چک، و گاهی مراجعه‌ی حضوری برای احراز هویت.
• واریز. بعد از تأیید نهایی، مبلغ به حساب شما یا مستقیم به فروشنده واریز می‌شود.

هر جا طرحی مرحله‌ی متفاوتی دارد، در بخش «راهنمای عملی» همان طرح نوشته می‌شود.

زمان تا واریز، بیشتر از آنکه به «طرح» بستگی داشته باشد، به سه چیز بستگی دارد: کامل بودن مدارک، شلوغی شعبه، و اینکه طرح سهمیه‌ای است یا نه.

• طرح‌های غیرحضوری معمولاً سریع‌ترند، ولی ممکن است برای امضای قرارداد یا تحویل سفته یک بار مراجعه بخواهند.
• طرح‌هایی که معدل حساب می‌خواهند، از روزی که حساب باز می‌کنید حساب می‌شوند؛ خودِ انتظار بخشی از مسیر است.
• طرح‌های سهمیه‌ای (مثل تسهیلات تکلیفی) به نوبت شعبه بستگی دارند و تاریخ قطعی ندارند.

هر جا زمان تقریبی یک طرح را از منبع رسمی داشته باشیم، در جدول همان طرح نوشته شده؛ هر جا نداشته باشیم، «نامشخص» می‌ماند و عددی حدس نمی‌زنیم.

بانک‌ها معمولاً یکی از این‌ها یا ترکیبی‌شان را می‌خواهند:

• ضامن کارمند رسمی: رایج‌ترین شکل. گواهی کسر از حقوق ضامن یا فیش حقوقی رسمی و پرینت حساب واریز حقوق هم جدا از مدارک هویتی‌اش، معمولاً لازم است.
• چک صیادی: چک ثبت‌شده در سامانه‌ی صیاد به نام خودتان. اعتبار چک به وضعیت چک برگشتی شما بستگی دارد.
• سفته: برگه‌ی تعهد که با امضا و گاهی امضای ضامن گرفته می‌شود.
• سند ملکی: برای مبالغ بالاتر؛ کارشناسی و ترهین زمان می‌برد.
• سپرده یا مسدودی: بخشی از پول شما تا پایان بازپرداخت قفل می‌ماند. این هم نوعی تضمین است و هزینه‌ی واقعی وام را بالا می‌برد. (در نیمه دوم شهریور 1405 این عمل از سوی بانک مرکزی ممنوع اعلام شده)

هر طرح در جدول «نوع ضمانت» همان صفحه می‌گوید کدامشان را می‌پذیرد. اینکه ضامن دارید یا نه، بیشتر از هر چیز دیگری تعیین می‌کند کدام طرح‌ها برایتان باز است.

• کارمزد یعنی هزینه، حتی اگر «سود» نامش نباشد. مجموع بازپرداخت را در صفحه‌ی طرح ببینید.
• پول خوابیده هزینه دارد. اگر برای گرفتن وام باید مبلغی را چند ماه نگه دارید یا مسدود کنید، آن پول در آن مدت برای شما کار نمی‌کند؛ این را در مقایسه حساب کنید.
• حداقل زمان سپرده‌گذاری: بعضی بانک‌ها معدل حساب را پس از دست‌کم ۱ ماه سپرده‌گذاری مبنای امتیاز وام قرار می‌دهند، و بعضی بانک‌ها و طرح‌ها پس از دست‌کم ۳ ماه.
• وام قرض‌الحسنه با وام ازدواج فرق دارد؛ وام ازدواج طرح مستقلی با سامانه‌ی خودش است.

• چک برگشتی رفع‌ سؤاثر نشده یا قسط معوق. بانک این‌ها را از سامانه‌های رسمی می‌بیند و معمولاً پیش از هر کار دیگری بررسی می‌کند.
• تسهیلات جاری زیاد؛ توان بازپرداخت شما با نسبت قسط به درآمد سنجیده می‌شود.
• مدارک ناقص یا ناهماهنگ، به‌ویژه مدارک ضامن.
• حساب تازه‌ باز شده یا گردش کم، وقتی طرح معدل حساب می‌خواهد.
• شعبه‌ای که سهمیه‌اش تمام شده؛ همان طرح در شعبه‌ی دیگر یا ماه بعد ممکن است باز باشد.

هیچ‌کدام این‌ها «تمام‌شده» نیست: بیشترشان با زمان و اقدام قانونی قابل اصلاح‌اند. ولی پنهان کردنشان از بانک، پرونده را دیرتر و بدتر می‌بندد.